Entertainment

‘Hyena’ is intiem en geestig afkick-relaas vol duistere akkoorden

Holland Festival

Hyena van G.F. Haas door Klangforum Wien olv Bas Wiegers met Mollena Lee Williams-Haas (storyteller). Gehoord: 13/6 Muziekgebouw aan ’t IJ, A’dam.

●●●●

In de muziekwereld heeft G.F. Haas – een sensitieve workaholic met blond vlashaar en schuwe, oplettende ogen – naam gemaakt als een van de interessantste componisten van zijn generatie. Maar Haas, de in zijn jeugd dagelijks meermaals geslagen zoon van nazi-ouders op het Oostenrijkse platteland, is ook BDSM-meester: een voorkeur waar hij 40 jaar lelijk mee in zijn maag zat, want „ik ben ook feminist. En links. Dat maakte het lastig ermee in het reine te komen.”

Orgasme-hoofdpijn

Maar toen ontmoette hij in New York de onderdanige BDSM-instructrice en performer Mollena. „Op onze eerste date befte hij me alsof het zijn laatste avondmaal was”, vertelt zij smakelijk in de documentaire The Artist and The Pervert, dinsdag in het kader van het Holland Festival in Het Ketelhuis vertoond. „Als je ook op zoek bent naar meervoudige orgasmes die je hoofdpijn bezorgen: neem een 60-jarige Oostenrijker!”

Het is een van talrijke geestige momenten in een film die opvallend genoeg wel en niet over beider BDSM-relatie gaat. Wat je ziet is vooral een opvallend lief, zorgzaam en intelligent echtpaar, dat heldere afspraken maakte over de randvoorwaarden van hun voorkeuren. Verder bakt zij wentelteefjes voor haar Georg, of zoekt kleren uit om te voorkomen dat hij, opgejaagd door scheppingsdrift, urenlang piemelnaakt zit te componeren.

Destructieve hyena

The Artist and The Pervert vormde de opmaat voor een eenmalige uitvoering van Haas’ compositie Hyena. In dat werk vertelt Mollena Lee Williams-Haas over de periode (voor ze Haas ontmoette) waarin ze afkickte van haar alcoholverslaving. De drank, hallucinatoir vermomd als een hyena genaamd ‘Bubbles’, probeert haar steeds terug te sleuren naar in Jack Daniels gedrenkte vergetelheid.

Met haar priemende blikken, rollende Amerikaanse vertelstem en gulle zelfspot is Mollena een rasverteller, al bleek haar persoonlijke, kwetsbare en alleen al daarom hartverwarmende verslag ook erg lang en expliciet.

Echtgenoot Georg componeerde er een illustratieve, theatrale score bij, vol duistere glissandi en likkebaardende boventoonakkoorden (de hyena), alles kenmerkend kleurrijk georkestreerd.

Voor de hamvraag – versterken tekst en muziek elkaar? – restte de toehoorder nauwelijks zintuiglijke ruimte: slechts sporadisch vroeg je je af of zinnen over (verlies van) „menselijke waardigheid” of „het mee naar huis brengen van een nieuwe vriend” (de hyena) wel werden verrijkt door het illustratieve paukgeroffel. Kernkwestie: Mollena’s tekst is erg concreet. En om door muziek te kunnen worden versterkt, moet tekst ruimte openlaten. Dat verklaarde waarom de wisselwerking tussen muziek en tekst juist aan het slot van Mollena’s monoloog („You only see what I tell”) het sterkst werkte.

Microtonen als grijstinten

De als opmaat gespeelde, vroegere en zeer virtuoze werken van Haas waren muzikale revelaties.

Sayaka (2006) demonstreerde hoe feinschmeckend veelkleurig Haas componeert: de sensuele schoonheid van een unisono tussen accordeon en marimba werkte bedwelmend.

De terrae fine (2001) voor viool solo was een feest van microtonen: overstrekte octaven, trekkerige sexten: volstrekt overtuigend liet Haas hier voelen hoe relatief ons stelsel van halve en hele tonen eigenlijk is. Alsof je genoegen neemt met zwart en wit, terwijl vijftig verrukkelijke grijstinten snakken naar ontginning.

Door: https://lyrics.az & https://azlyrics.com.az