Maatschappij

Staat van de Unie 2017: Voorzitter Juncker versterkt ethische regels voor Commissieleden met nieuwe gedragscode

Ter gelegenheid van zijn rede over de Staat van de Unie 2017 heeft voorzitter Juncker vandaag een nieuwe gedragscode voor leden van de Commissie aangekondigd. De gemoderniseerde regels zetten de toon voor nieuwe ethische regels in Europa. Juncker dringt al sinds zijn aantreden aan op meer transparantie. Hij deed dat weer in zijn aankondiging van vandaag, net als in zijn eerdere voorstel om de “afkoelingsperiode” te verlengen van 18 maanden naar twee jaar voor voormalig commissarissen en naar drie jaar voor de voorzitter van de Commissie. Het voorstel tot modernisering van vandaag gaat nog verder, met duidelijker regels, strengere ethische normen en meer transparantie op een aantal terreinen. Er wordt ook een onafhankelijk ethisch comité opgericht, dat het huidige ethisch comité vervangt. Het krijgt meer status en meer mogelijkheden om strenger te controleren en advies over ethische normen te geven.

De nieuwe gedragscode voor leden van de Commissie bevat onder meer de volgende verbeteringen:

  • Werkzaamheden van voormalige commissarissen: Zoals in november 2016 aangekondigd in een brief aan het Europees Parlement, wordt in de nieuwe gedragscode de “afkoelingsperiode” verlengd van 18 maanden naar twee jaar voor voormalig commissarissen en naar drie jaar voor de voorzitter van de Commissie. Tijdens deze afkoelingsperiode moeten voormalige leden van de Commissie, voordat zij een nieuwe functie aanvaarden, de Commissie hierover informeren, en gelden er beperkingen voor bepaalde activiteiten, zoals lobbyen bij leden of personeel van de Commissie.
  • Belangenconflicten voorkomen: In de nieuwe gedragscode wordt voor het eerst gedefinieerd wat een “belangenconflict” is en bepaald dat commissarissen niet alleen belangenconflicten moeten vermijden, maar ook situaties die als zodanig zouden kunnen worden gezien. Wanneer voormalige commissarissen willen gaan werken op gebieden die verband houden met hun voormalige portefeuilles, moeten zij eerst een onafhankelijk ethisch comité raadplegen. Voortaan worden zowel de besluiten van de Commissie als de adviezen van het ethisch comité over deze besluiten openbaar gemaakt.
  • Financiële belangen: Er komen ook strengere regels voor de financiële belangen van commissarissen. Alle investeringen boven de 10 000 euro moeten zij aangeven, ongeacht of er sprake zou kunnen zijn van een belangenconflict of niet. In het geval van een belangenconflict als gevolg van bepaalde activa van commissarissen, kan de voorzitter verzoeken deze af te stoten of in een “blind trust” te plaatsen. Commissarissen moeten hun aangiftes aan het begin van elk jaar bijwerken, net als momenteel al het geval is.
  • Transparantie en verantwoording: Commissarissen zijn de beste ambassadeurs van de Europese Unie in de lidstaten en elders in de wereld. Om die reden moedigt voorzitter Juncker hen aan te blijven reizen. Maar dat moeten zij wel zo kosteneffectief mogelijk doen. Elke twee maanden worden de reiskosten van alle commissarissen openbaar gemaakt.
  • De regels handhaven: Bij de toepassing van de gedragscode worden de commissarissen bijgestaan door een nieuw en daadkrachtiger onafhankelijk ethisch comité, dat advies kan geven over alle ethische kwesties en aanbevelingen kan doen in verband met de gedragscode. Bij een inbreuk op de gedragscode die niet ernstig genoeg is om het Hof van Justitie in te schakelen, kan de Commissie een berisping geven en deze openbaar maken. Dit is een nieuwe mogelijkheid die onlangs door de Commissie-Juncker is benut en die nu in de nieuwe regels wordt vastgelegd.

Voorzitter Juncker stelt ook voor dat commissarissen zich kandidaat kunnen stellen bij verkiezingen voor het Europees Parlement zonder hiervoor verlof te nemen.

Volgende stappen:

Voorzitter Juncker raadpleegt momenteel het Europees Parlement, op basis van de kaderovereenkomst tussen het Europees Parlement en de Commissie. De voorgestelde gedragscode treedt op 1 februari 2018 in werking. De code geldt dan voor alle huidige leden van de Commissie-Juncker.

Met het oog op transparantie en de verantwoording zal de Commissie jaarlijks een verslag over de toepassing van de gedragscode publiceren.

Meer informatie:

– Gedragscode voor commissarissen (2017)

– Tekst van artikel 245

– Gedragscode voor commissarissen (2011)

Persbericht over de brief van voorzitter Juncker aan voorzitter Schultz over zowel de afkoelingsperiode als de EP-verkiezingscampagnes